Artikel werden geladen
Autoren:
Verlag:
Springer-Verlag Weitere Titel dieses Verlages anzeigen
| 1 | Einleitung | 1 | ||||
| 1.1 | Abbildungen zur Palpation | 2 | ||||
| 1.2 | Palpationstechniken | 2 | ||||
| 1.2.1 | Palpation von Muskeln und Sehnen | 2 | ||||
| 1.2.2 | Palpation von Gelenkkapseln | 4 | ||||
| 1.2.3 | Palpation von Ligamenten | 5 | ||||
| 1.2.4 | Palpation von Knochen | 6 | ||||
| 1.2.5 | Palpation von Gelenken | 7 | ||||
| 1.2.6 | Palpation von Nerven | 8 | ||||
| 1.2.7 | Palpation von Gefäßen | 9 | ||||
| 1.2.8 | Palpation von Bursen | 10 | ||||
| 2 | Kopf und Halswirbelsäule | 11 | ||||
| 2.1 | Palpation ventraler Strukturen | 12 | ||||
| 2.1.1 | Orientierungsstrukturen | 12 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die ventrale Kopf-HWS-Region | 12 | |||||
| 2.1.2 | Palpationsmöglichkeiten | 13 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.temporalis | 14 | |||||
| M.masseter | 16 | |||||
| Mm.pterygoidei medialis und lateralis | 18 | |||||
| Mimische Muskulatur: | ||||||
| - M.epicranius: M. occipitofrontalis und M. temporoparietalis | 20 | |||||
| - M.orbicularis oculi und M. corrugator supercilii | 22 | |||||
| - M.procerus und M. nasalis | 24 | |||||
| - M.levator labii superioris alaeque nasi und M. risorius | 26 | |||||
| - M.orbicularis oris und M. buccinator | 28 | |||||
| - M.zygomaticus major und M. levator labii superioris | 30 | |||||
| - M.levator anguli oris und M. depressor anguli oris | 32 | |||||
| - M.depressor labii inferioris und M. mentalis | 34 | |||||
| Platysma | 36 | |||||
| M.sternocleidomastoideus | 38 | |||||
| Mm.scaleni anterior, medius und posterior | 40 | |||||
| Prävertebrale Muskulatur: M. longus colli, M. longus capitis, M. rectus capitis | ||||||
| anterior und M. rectus capitis lateralis | 42 | |||||
| Suprahyale Muskulatur: M. mylohyoideus, M. stylohyoideus, M. digastricus | ||||||
| und M. geniohyoideus | 44 | |||||
| Infrahyale Muskulatur: M. sternohyoideus, M. omohyoideus, M. sternothyroideus | ||||||
| und M. thyrohyoideus | 46 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Capsula art. temporomandibularis und Ligg. laterale und stylomandibulare | 48 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Os temporale und Arcus zygomaticus | 50 | |||||
| Os frontale und Os nasale | 52 | |||||
| Maxilla | 53 | |||||
| Mandibula mit Protuberantia mentalis und Tuberculum mentale | 54 | |||||
| Proc.condylaris, Incisura mandibulae und Proc. coronoideus | 56 | |||||
| Art. temporomandibularis | 58 | |||||
| Foramina supraorbitale, infraorbitale und mentale | 60 | |||||
| Cartilago thyroidea, Prominentia laryngea, Cartilago cricoidea und Os hyoideum | 62 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| N.trigeminus (N. ophthalmicus, N. maxillaris und N. mandibularis) | 64 | |||||
| N.facialis | 66 | |||||
| Plexus brachialis und Spinalnerven | 68 | |||||
| N.phrenicus | 69 | |||||
| A.carotis communis | 38 | |||||
| A.und V. temporalis superficialis | 70 | |||||
| A.und V. facialis | 71 | |||||
| A.und V. subclavia | 72 | |||||
| 2.2 | Palpation dorsaler Strukturen | 74 | ||||
| 2.2.1 | Orientierungsstrukturen | 74 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die dorsale Kopf-HWS-Region | 74 | |||||
| 2.2.2 | Palpationsmöglichkeiten | 75 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.trapezius, Pars descendens und M. levator scapulae | 76 | |||||
| Autochthone Rückenmuskulatur: | ||||||
| Lateraler Trakt: Mm. splenii capitis und cervicis, M. iliocostalis cervicis, | ||||||
| Mm.longissimi capitis und cervicis | 78 | |||||
| Medialer Trakt: Mm. spinales cervicis und capitis, Mm. rotatores cervicis breves | ||||||
| und longi, M. multifidus cervicis, Mm. semispinales capitis und cervicis | 80 | |||||
| Kurze Nackenmuskulatur: Mm. recti capitis posteriores major und minor, | ||||||
| Mm.obliqui capitis superior und inferior | 82 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Capsulae artt. der Art. atlantooccipitalis, Art. atlantoaxialis und Artt. zygapophysiales | ||||||
| (intervertébrales) | 84 | |||||
| Lig.nuchae und Ligg. interspinalia | 86 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Art. atlantooccipitalis, Art. atlantoaxialis und Artt. zygapophysiales | ||||||
| (intervertébrales) | 84 | |||||
| Protuberantia occipitalis externa, Linea nuchalis superior und | ||||||
| Linea nuchalis inferior | 87 | |||||
| Procc.spinosi | 88 | |||||
| Procc.transversi | 89 | |||||
| Proc.mastoideus | 90 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| Nn.occipitales major und minor und A. occipitalis | 91 | |||||
| 2.3 | Übersichtstabellen für die Kopf-HWS-Region | 93 | ||||
| 3 | Schulter und Oberarm | 97 | ||||
| 3.1 | Palpation ventraler Strukturen | 98 | ||||
| 3.1.1 | Orientierungsstrukturen | 98 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die ventrale Schulter-Oberarm-Region | 98 | |||||
| 3.1.2 | Palpationsmöglichkeiten | 99 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.pectoralis major | 100 | |||||
| M.pectoralis minor | 102 | |||||
| M.serratus anterior | 104 | |||||
| M.biceps brachii | 106 | |||||
| M.coracobrachial und M. subclavius | 108 | |||||
| M.deltoideus | 110 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Capsula art. glenohumeralis und Ligg. glenohumeralia | 112 | |||||
| Lig.coracoacromiale und Lig. coracoclaviculare | 113 | |||||
| Lig.acromioclaviculare | 118 | |||||
| Ligg.sternoclaviculare anterius und interclavicular | 120 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Proc.coracoideus | 102 | |||||
| Tuberositas deltoidea | 110 | |||||
| Tuberculum minus,Tuberculum majus und Sulcus intertubercularis | 114 | |||||
| Art. glenohumeralis und subakromialer Raum | 116 | |||||
| Schultergürtelgelenke: | ||||||
| Art. acromioclavicularis und Acromion | 118 | |||||
| -Art. sternoclavicularis | 120 | |||||
| Clavicula | 121 | |||||
| Bursen | ||||||
| Bursa subcoracoidea | 102 | |||||
| Bursae subacromialis und Bursa subdeltoidea | 116 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| A.brachialis | 122 | |||||
| Nn.pectorales medialis und lateralis | 123 | |||||
| N.musculocutaneus | 124 | |||||
| N.medianus | 125 | |||||
| N.ulnaris | 126 | |||||
| N.radialis | 127 | |||||
| 3.2 | Palpation dorsaler Strukturen | 128 | ||||
| 3.2.1 | Orientierungsstrukturen | 128 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die dorsale Schulter-Oberarm-Region | 128 | |||||
| 3.2.2 | Palpationsmöglichkeiten | 129 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.subscapularis | 130 | |||||
| M.supraspinatus | 132 | |||||
| M.infraspinatus, M. teres minor und M. teres major | 134 | |||||
| M.latissimus dorsi | 136 | |||||
| M.triceps brachii | 138 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Lig.transversum scapulae superius | 142 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Scapula: Margines lateralis, medialis und superior, Anguli inferior und superior | ||||||
| und Spina scapulae | 139 | |||||
| Bursen | ||||||
| Bursa subtendinea m. subscapularis | 130 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| N.und A. axillaris | 141 | |||||
| N.suprascapularis | 142 | |||||
| N.thoracodorsalis und N. dorsalis scapulae | 143 | |||||
| N.thoracicus longus | 144 | |||||
| 3.3 | Übersichtstabellen für die Schulter-Oberarm-Region | 145 | ||||
| 4 | Ellenbogen und Unterarm | 147 | ||||
| 4.1 | Palpation ventraler Strukturen | 148 | ||||
| 4.1.1 | Orientierungsstrukturen | 148 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die ventrale Ellenbogen-Unterarm-Region | 148 | |||||
| 4.1.2 | Palpationsmöglichkeiten | 149 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.biceps brachii und Lacertus fibrosus (Aponeurosis bicipitalis) | 150 | |||||
| M.brachialis | 152 | |||||
| Mm.flexores carpi radialis und ulnaris, M. palmaris longus und M. flexor digitorum | ||||||
| superficialis | 154 | |||||
| M.pronator teres und M. pronator quadratus | 156 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Lig.collatérale ulnare (Partes anterior, posterior und medialis) | 157 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Tuberositas radii | 150 | |||||
| Proc.coronoideus ulnae | 152 | |||||
| Art. humeroulnaris, Epicondylus medialis humeri, Crista supraepicondylaris medialis | ||||||
| und Sulcus nervi ulnaris | 158 | |||||
| Bursen | ||||||
| Bursa bicipitoradialis | 150 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| N.medianus | 160 | |||||
| N.ulnaris | 161 | |||||
| Vasa brachialia: A. brachialis, V. basilica, V. mediana cubiti und V. cephalica | 162 | |||||
| 4.2 | Palpation dorsaler Strukturen | 164 | ||||
| 4.2.1 | Orientierungsstrukturen | 164 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die dorsale Ellenbogen-Unterarm-Region | 164 | |||||
| 4.2.2 | Palpationsmöglichkeiten | 165 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.triceps brachii und M. anconeus | 166 | |||||
| M.brachioradialis und M. extensor carpi ulnaris | 168 | |||||
| Mm.extensores carpi radialis longus und brevis | 170 | |||||
| M.supinator, M. extensor digitorum und M. extensor digiti minimi | 172 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Capsula art. cubiti und Lig. collatérale radiale | 174 | |||||
| Lig.anulare radii | 176 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Art. humeroradialis, Caput radii und Collum radii | 176 | |||||
| Capitulum humeri, Olecranon und Fossa olecrani | 178 | |||||
| Epicondylus lateralis humeri und Crista supracondylaris lateralis | 180 | |||||
| Bursa olecrani | 178 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| N.radialis | 181 | |||||
| 4.3 | Übersichtstabellen für die Ellenbogen-Unterarm-Region | 183 | ||||
| 5 | Hand und Finger ................................................... | 185 | ||||
| 5.1 | Palpation volarer Strukturen | 186 | ||||
| 5.1.1 | Orientierungsstrukturen | 186 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die volare Hand-Finger-Region | 186 | |||||
| 5.1.2 | Palpationsmöglichkeiten | 187 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.flexor carpi radialis | 188 | |||||
| M.palmaris longus und Aponeurosis palmaris | 189 | |||||
| M.flexor digitorum superficialis | 190 | |||||
| M.flexor digitorum profundus | 191 | |||||
| M.flexor carpi ulnaris | 192 | |||||
| M.flexor pollicis longus | 193 | |||||
| Thenarmuskulatur: | ||||||
| M.adductor pollicis und M. flexor pollicis brevis | 194 | |||||
| M.abductor pollicis brevis und M. opponens pollicis | 196 | |||||
| Hypothenarmuskulatur: M. abductor digiti minimi manus, M. flexor digiti minimi | ||||||
| manus brevis und M. opponens digiti minimi | 198 | |||||
| Mm.lumbricales und Mm. interossei palmares | 200 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Capsulae artt. der Hand- und Fingergelenke | 202 | |||||
| Ligg.collatérale carpi ulnare und radiale | 202 | |||||
| Ligamente im ventralen Handgelenksbereich: Lig. radiocarpale und ulnocarpale palmare, Ligg. intercarpal, Ligg. carpometacarpal, Ligg. metacarpalia und | ||||||
| Lig.carpi transversum | 204 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Os pisiforme | 204 | |||||
| Os hamatum, Hamulus ossis hamati und Loge de Guyon | 206 | |||||
| Tubercula ossis trapezii und ossis scaphoidei | 207 | |||||
| Caput ossis metacarpi | II | |||||
| bis V, Phalanges und Capita phalangium | 208 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| N.N.medianus | 209 | |||||
| ulnaris | 210 | |||||
| A.radialis | 211 | |||||
| A.ulnaris und Aa. digitales palmares communes | 212 | |||||
| 5.2 | Palpation dorsaler Strukturen | 214 | ||||
| 5.2.1 | Orientierungsstrukturen | 214 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die dorsale Hand-Finger-Region | 214 | |||||
| 5.2.2 | Palpationsmöglichkeiten | 215 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.brachioradialis | 216 | |||||
| M.abductor pollicis longus und M. extensor pollicis brevis (1. Sehnenfach) | 217 | |||||
| Mm.extensores carpi radialis longus und brevis (2. Sehnenfach) | 218 | |||||
| M.extensor pollicis longus (3. Sehnenfach) | 219 | |||||
| Mm.extensores digitorum und indicis (4. Sehnenfach) und M. extensor digiti | ||||||
| minimi (5. Sehnenfach) | 220 | |||||
| M.extensor carpi ulnaris (6. Sehnenfach) und Mm. interossei dorsales | 222 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Capsulae artt. der Hand- und Fingergelenke | 224 | |||||
| Ligamente im dorsalen Handgelenksbereich: Lig. radiocarpale dorsale, Lig. radioulnar dorsale, Lig. intercarpale dorsale, Lig. carpi arcuatum, Ligg. carpometacarpalia dorsalia, Ligg. metacarpalia dorsalia, Lig. collatérale carpi radiale und Lig. collatérale | ||||||
| carpi ulnare | 226 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Art. radiocarpea, Discus articularis und Art. radioulnare distale | 228 | |||||
| Caput ulnae und Proc. styloideus ulnae | 230 | |||||
| Tuberculum von Lister und Proc. styloideus radii | 231 | |||||
| Proximale Handwurzelreihe: Os scaphoideum, Os lunatum und Os triquetrum | 232 | |||||
| Art. mediocarpea und distale Handwurzelreihe: Os trapezium, Os trapezoideum, | ||||||
| Os capitatum und Os hamatum | 234 | |||||
| Art. metacarpophalangea und Ossa metacarpi | II | |||||
| bis V | 236 | |||||
| Art. carpometacarpalis pollicis und Os metacarpi | I | |||||
| 237 | ||||||
| Artt. interphalangeae proximales (PIP) und distales (DIP) | 238 | |||||
| Phalanges proximalis | I | |||||
| und distalis I | 239 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| N.radialis | 240 | |||||
| 5.2 | Übersichtstabellen für die Hand-Finger-Region | 241 | ||||
| 6 | Rumpfund Sakrum | 245 | ||||
| 6.1 | Palpation ventraler Strukturen | 246 | ||||
| 6.1.1 | Orientierungsstrukturen | 246 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die ventrale Rumpf-Sakrum-Region | 246 | |||||
| 6.1.2 | Palpationsmöglichkeiten | 247 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.rectus abdominis, Vagina m. recti abdominis (Rektusscheide) und | ||||||
| M.pyramidalis | 248 | |||||
| M.obliquus externus abdominis | 250 | |||||
| M.obliquus internus abdominis | 252 | |||||
| M.transversus abdominis | 254 | |||||
| . | Mm.intercostales externi | 256 | ||||
| M.diaphragma | 257 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Lig.costoclaviculare anterius | 258 | |||||
| Capsulae artt. sternocostales und Ligg. sternocostalia radiata | 259 | |||||
| Ligg.costoxiphoidea | 260 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Sternum: Incisura jugularis, Manubrium sterni, Angulus sterni (Angulus Ludovici), | ||||||
| Corpus sterni und Proc. xiphoideus | 260 | |||||
| Rippen: | ||||||
| Costae verae (1. bis 7.) und Artt. sternocostales | 262 | |||||
| Costae spuriae (8. bis 10.) und Costae fluctuantes (11. und 12.) | 264 | |||||
| Corpus vertebrae der LWS | 265 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| N.ilioingujnalis und N. genitofemoralis | 266 | |||||
| IM.iliohypogastricus | 268 | |||||
| Aorta abdominalis | 269 | |||||
| 6.2 | Palpation dorsaler Strukturen | 270 | ||||
| 6.2.1 | Orientierungsstrukturen | 270 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die dorsale Rumpf-Sakrum-Region | 270 | |||||
| 6.2.2 | Palpationsmöglichkeiten | 271 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.trapezius, Partes transversa und ascendens | 272 | |||||
| Mm.rhomboidei major und minor | 274 | |||||
| Mm.serrati posteriores superior und inferior | 276 | |||||
| M.erector Spinae, medialer Trakt: M. spinalis thoracis, Mm. rotatores brevis und | ||||||
| longi und M. semispinalis thoracis | 278 | |||||
| M.erector Spinae, lateraler Trakt: M. iliocostalis thoracis, M. longissimus thoracis | ||||||
| und Mm. levatores costarum | 280 | |||||
| M.iliocostalis lumborum | 282 | |||||
| M.quadratus lumborum | 283 | |||||
| Mm.multifidi | 284 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Art. und Capsula art. costotransversaria und Lig. costotransversarium laterale | 286 | |||||
| Art. und Capsula art. zygapophysialis | 287 | |||||
| Ligg.interspinale und supraspinale | 288 | |||||
| Ligg.iliolumbale superius und inferius | 289 | |||||
| Lig.sacroiliacum posterius und Ligg. sacroiliaca interossea | 290 | |||||
| Lig.sacrotuberale | 291 | |||||
| Lig.sacrospinal | 292 | |||||
| Ligg.sacrococcygea | 301 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| I.Rippe | 293 | |||||
| Anguli costae | 294 | |||||
| Procc.spinosi T1-T1 2 | 295 | |||||
| Procc.transversi der Brustwirbel | 296 | |||||
| Procc.spinosi LI -L5 | 297 | |||||
| Procc.costales und mamillares der LWS | 298 | |||||
| Os sacrum | 299 | |||||
| Cornua sacralia und Hiatus sacralis | 300 | |||||
| Os coccygeum und Art. sacrococcygealis | 301 | |||||
| Art. sacroiliaca (ISG) | 302 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| Nn.intercostales | 304 | |||||
| N.pudendus | 305 | |||||
| 6.3 | Übersichtstabellen für die Rumpf-Sakrum-Region | 306 | ||||
| 7 | Becken und Oberschenkel | 309 | ||||
| 7.1 | Palpation ventraler Strukturen | 310 | ||||
| 7.1.1 | Orientierungsstrukturen | 310 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die ventrale Becken-Oberschenkel-Region | 310 | |||||
| 7.1.2 | Palpationsmöglichkeiten | 311 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.iliopsoas | 312 | |||||
| M.tensor fasciae latae | 314 | |||||
| M.sartorius | 315 | |||||
| M.rectus femoris | 316 | |||||
| M.pectineus | 318 | |||||
| M.adductor longus | 319 | |||||
| M.adductor brevis, M. gracilis und M. adductor magnus | 320 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Capsula art. coxae | 322 | |||||
| Lig.inguinale | 323 | |||||
| Ligg.iliofemoral und pubofemorale | 324 | |||||
| Ligg.pubicum superius und arcuatum pubis | 328 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Art. coxae und Caput femoris | 325 | |||||
| Crista iliaca, Spina iliaca anterior superior, Spina iliaca anterior inferior und | ||||||
| Tuberculum iliacum | 326 | |||||
| Symphysis pubica mit Tuberculum pubicum und Discus interpubicus | 328 | |||||
| Trochanter major | 330 | |||||
| Trochanter minor | 331 | |||||
| Bursen | ||||||
| Bursa iliopectinea | 312 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| N.femoralis | 332 | |||||
| N.obturatorius | 333 | |||||
| N.cutaneus femoris lateralis | 334 | |||||
| N.saphenus | 335 | |||||
| A.femoralis | 336 | |||||
| V.femoralis | 337 | |||||
| 7.2 | Palpation dorsaler Strukturen | 338 | ||||
| 7.2.1 | Orientierungsstrukturen | 338 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die dorsale Becken-Oberschenkel-Region | 338 | |||||
| 7.2.2 | Palpationsmöglichkeiten | 339 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.gluteus maximus | 340 | |||||
| Mm.glutei médius und minimus | 342 | |||||
| M.piriformis | 344 | |||||
| M.adductor magnus | 345 | |||||
| Pelvitrochantäre Muskulatur: M. obturatorius internus, M. obturatorius externus, | ||||||
| Mm.gemelli superior und inferior und M. quadratus femoris | 346 | |||||
| M.semitendinosus, M. semimembranosus und M. biceps femoris | 348 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Crista iliaca, Spinae iliaca posterior superior (SIPS) und inferior (SIPI) | 350 | |||||
| Tuber ischiadicum | 351 | |||||
| Incisurae ischiadica major und minor | 352 | |||||
| Foramina suprapiriforme und infrapiriforme | 353 | |||||
| Caput femoris und Trochanter major | 354 | |||||
| Bursen | ||||||
| Bursa trochanterica m. glutei maximi | 340 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| N.ischiadicus | 356 | |||||
| Nn.glutei superior und inferior und V. und A. glutea superior | 357 | |||||
| 7.3 | Übersichtstabellen für die Becken-Oberschenkel-Region | 358 | ||||
| 8 | Knie und Unterschenkel | 361 | ||||
| 8.1 | Palpation ventraler Strukturen | 362 | ||||
| 8.1.1 | Orientierungsstrukturen | 362 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die ventrale Knie-Unterschenkel-Region | 362 | |||||
| 8.1.2 | Palpationsmöglichkeiten | 363 | ||||
| Muskeln und Sehnen M. quadriceps femoris: | ||||||
| Mm.vasti medialis, medialis obliquus und lateralis | 364 | |||||
| M.rectus femoris, M. vastus intermedius und M. articularis genus | 366 | |||||
| Tractus iliotibialis | 368 | |||||
| M.adductor magnus (distal) | 369 | |||||
| Pes anserinus superficialis | 370 | |||||
| M.semimembranosus (Ansatz) und Pes anserinus profundus | 371 | |||||
| M.tibialis anterior | 372 | |||||
| M.extensor digitorum longus | 373 | |||||
| Mm.peronei (fibulares) longus und brevis | 374 | |||||
| Kapsein und Bänder | ||||||
| Retinacula patellae laterale und mediale | 375 | |||||
| Capsula art. genu und Rec. suprapatellar | 376 | |||||
| Lig.collatérale fibulare (laterale) und Lig. capitis fibulae anterius | 378 | |||||
| Lig.collatérale tibiale (mediale) | 379 | |||||
| Lig.patellae und Fettkörper v. Hoffa | 380 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Epicondyli lateralis und medialis femoris und Tuberculum adductorium | 382 | |||||
| Condyli medialis und lateralis femoris | 383 | |||||
| Medialer Gelenkspalt mit Meniscus medialis und lateraler Gelenkspalt mit | ||||||
| Meniscus lateralis | 384 | |||||
| Patella | 386 | |||||
| Tibiaplateau mit Condyli medialis und lateralis tibiae und Tuberositas tibiae | 388 | |||||
| Tuberculum v. Gerdy (Tuberculum tractus iliotibialis), Caput fibulae und | ||||||
| Facies lateralis fibulae | 390 | |||||
| Margo anterior tibiae und Facies medialis tibiae | 392 | |||||
| Bursen | ||||||
| Bursa anserina | 370 | |||||
| Bursa infrapatellar | 380 | |||||
| Bursa praepatellaris | 386 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| N.saphenus | 393 | |||||
| N.peroneus (fibularis) superficialis | 394 | |||||
| A.tibialis anterior | 395 | |||||
| 8.2 | Palpation dorsaler Strukturen | 396 | ||||
| 8.2.1 | Orientierungsstrukturen | 396 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die dorsale Knie-Unterschenkel-Region | 396 | |||||
| 8.2.2 | Palpationsmöglichkeiten | 397 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.semitendinosus (distal) und M. semimembranosus (distal) | 398 | |||||
| M.biceps femoris (distal) | 400 | |||||
| M.popliteus | 401 | |||||
| M.gastrocnemius | 402 | |||||
| M.soleus und M. plantaris | 404 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Capsula art. genu | 405 | |||||
| Ligg.popliteum arcuatum und obliquum | 406 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Caput fibulae | 407 | |||||
| Bursen | ||||||
| Bursa m. semimembranosi | 398 | |||||
| Bursa subtendinea m. bicipitis femoris inferior | 400 | |||||
| Bursa m. poplitea | 401 | |||||
| Bursae subtendinea m. gastrocnemii medialis und lateralis | 402 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| N.tibialis | 408 | |||||
| N.peroneus (fibularis) communis | 409 | |||||
| A.und V. poplitea | 410 | |||||
| 8.3 | Übersichtstabellen für die Knie-Unterschenkel-Region | 411 | ||||
| 9 | Fuß und Zehen | 413 | ||||
| 9.1 | Palpation ventraler Strukturen | 414 | ||||
| 9.1.1 | Orientierungsstrukturen | 414 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die ventrale Fuß-Zehen-Region | 414 | |||||
| 9.1.2 | Palpationsmöglichkeiten | 415 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.tibialis anterior | 416 | |||||
| M.tibialis posterior | 418 | |||||
| Mm.extensores digitorum longus und brevis | 420 | |||||
| Mm.peronei (fibulares) longus und brevis | 422 | |||||
| Mm.extensores hallucis longus und brevis | 424 | |||||
| M.flexor digitorum longus | 426 | |||||
| M.flexor hallucis longus | 427 | |||||
| M.abductor hallucis | 428 | |||||
| Mm.lumbricales und Mm. interossei dorsales und plantares | 429 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Capsulae artt. der Fuß- und Zehengelenke | 430 | |||||
| Lig.deltoideum: Partes tibiotalaris anterior und posterior, Pars tibionavicularis | ||||||
| und Pars tibiocalcanea | 432 | |||||
| Ligg.talofibular anterius und posterius und Lig. calcaneofibulare | 434 | |||||
| Lig.calcaneonavicular plantare (Pfannenband) | 436 | |||||
| Ligg.tibiofibulare posterius und anterius (Syndesmose) | 437 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Malleoli lateralis und medialis und Art. talocrural (OSG) | 438 | |||||
| Art. subtalaris und Art. talocalcaneonaviculars (USG) | 440 | |||||
| Collum tali und Sinus tarsi | 441 | |||||
| Calcaneus, Sustentaculum tali und Trochlea peronealis | 442 | |||||
| Art. talonavicular (Chopartsche Gelenklinie medial) und Caput tali | 444 | |||||
| Os naviculare und Tuberositas ossis navicularis | 445 | |||||
| Ossa cuneiformia und Art. cuneonavicularis | 446 | |||||
| Os cuboideum, Art. calcaneocuboidea (Chopartsche Gelenklinie lateral), | ||||||
| Art. cuneocuboidea und Artt. tarsometarsales IV und V | 448 | |||||
| Os metatarsi V und tuberositas | 450 | |||||
| Os metatarsi I und Tuberositas ossis metatarsi | 451 | |||||
| Ossa metatarsi II bis IV und Artt.Tarsometatarsales(Lisfrancsche Gelenklinie) | 452 | |||||
| Artt. metatarsophalangeal Phalanges proximales, mediae und distales und | ||||||
| Artt. interphalangeae proximales und distales | 454 | |||||
| Bursen | ||||||
| Bursa subtendinea m. tibialis anterioris | 416 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| Nn.cutanei dorsales lateralis, intermedius und medialis | 456 | |||||
| N.tibialis | 457 | |||||
| A.und V. tibialis posterior | 458 | |||||
| A.tibialis anterior und A. dorsalis pedis | 459 | |||||
| 9.2 | Palpation plantarer Strukturen | 460 | ||||
| 9.2.1 | Orientierungsstrukturen | 460 | ||||
| Orientierungsstrukturen für die plantare Fuß-Zehen-Region | 460 | |||||
| 9.2.2 | Palpationsmöglichkeiten | 461 | ||||
| Muskeln und Sehnen | ||||||
| M.flexor hallucis brevis und M. adductor hallucis | 462 | |||||
| M.quadratus plantae | 464 | |||||
| M.flexor digitorum brevis | 465 | |||||
| M.flexor digiti minimi brevis pedis, M. abductor digiti minimi pedis und | ||||||
| M.opponens digiti minimi | 466 | |||||
| Aponeurosis plantaris | 468 | |||||
| Tendo calcaneus (Achillessehne) | 469 | |||||
| Kapseln und Bänder | ||||||
| Capsulae artt. talocruralis, subtalaris und talocalcaneonavicular | 470 | |||||
| Ligg.cuneonaviculare dorsale und plantare und Ligg. cubonaviculare dorsale | ||||||
| und plantare | 471 | |||||
| Knochen und Gelenke | ||||||
| Tuber calcanei, Procc. lateralis und medialis tuberis calcanei | 472 | |||||
| Os cuboideum und Tuberositas ossis metatarsi | 473 | |||||
| Capita ossum metatarsi und Tuberositas ossis metatarsi | 474 | |||||
| Bursen | ||||||
| Bursa subachillae (Bursa tendinis calcanea) und Bursa subcutanea calcanea | 469 | |||||
| Nerven und Gefäße | ||||||
| Nn.plantares lateralis und medialis | 475 | |||||
| N.suralis | 476 | |||||
| 9.3 | Übersichtstabellen für die Fuß-Zehen-Region | 477 | ||||
| Literatur | 480 | |||||
| Sachverzeichnis | 483 | |||||
Vorwort
Eine systematische Lokalisation und Palpation von Muskulatur, Bändern, Sehnen, Nerven, Gefäßen etc. ist sowohl beim Studium der menschlichen Anatomie als auch in der Diagnostik und Behandlung von Erkrankungen des Bewegungsapparates unabdingbar. Ziel dieses Buches ist es, eine Hilfestellung zum Auffinden und Ertasten der wichtigsten anatomischen Strukturen des menschlichen Körpers zu geben. Hierzu wird jede einzelne Struktur anhand von herausragenden anatomischen Grafiken illustriert und die praktische Durchführung der Palpation bildlich dargestellt. Dem Leser soll verdeutlicht werden, in welcher Ausgangsstellung (ASTE) und mit welcher Technik eine anatomische Struktur am leichtesten und deutlichsten aufzufinden ist. Dabei orientieren sich die Beschreibungen an der "normalen" Anatomie, erwähnenswerte Pathologien und Besonderheiten werden zusätzlich beschrieben und ggf. durch optische Kästen hervorgehoben.
Da der Gesamtumfang dieses Buch festgelegt war, beschränkten wir uns auf die funktionell wichtigsten Strukturen des Bewegungsapparates und des Gefäß- und Nervensystems. Alle Informationen beruhen auf langjähriger Praxiserfahrung und wurden mit Standardwerken der Anatomie und Palpation abgeglichen.
Um dem aktuellen Stand der Wissenschaft Rechnung zu tragen und dem Leser die Möglichkeit zu gegeben, sein Wissen weiter zu vertiefen, wird auf zahlreiche Literatur verwiesen. Im Falle von divergierenden anatomischen Angaben wurde stets der Lernatlas "Prometheus" (Schünke et al. 2005) als Referenzwerk gewählt. Anatomische Varianten sind nur dann beschrieben, wenn sie in der Literatur häufig erwähnt werden.
In jedem Fall möchten wir uns der Äußerung von Barbaix (2006) anschließen, der 700 Körperanalysen durchführte und zu dem Schluss kam, dass die Anatomie jedes Menschen individuell ist und mindestens eine anatomische Variante bei jedem Individuum zu finden ist. Zitat: "Einen menschlichen Körpernach Sobotha oder Gray oder wer denn auch immer, den gibt es nicht". In diesem Sinne hoffen wir, den Lesern dieses Buches die komplexe und doch so faszinierende Anatomie des Menschen etwas näher zu bringen und einen Beitrag für eine begreifbare Befundung und Behandlung geben zu können.
Abschließend möchten wir uns ganz herzlich bei Sabine Poppe bedanken, die es mit ihrer unerschöpflichen Geduld, Hartnäckigkeit und ihrem Humor geschafft hat, das Projekt "Palpationsatlas" zu leiten und zu vollenden. David Kühn ist es zu verdanken, dass es dem Leser durch hervorragende Grafiken erleichtert wird sowohl die Anatomie zu verstehen als auch die Palpationen topografisch exakter durchzuführen. Katja Kubisch hat es geschafft, all unser Werken in ein perfektes Layout zu bringen und dem Leser Inhalt und Optik dieses Buches abgerundet darzustellen, auch ihr ein herzliches Dankeschön. Unserem Fotografen Martin Kreutter sowie den Modellen Katrin Möller, Junes Amini und Malte Schäfer danken wir für die hervorragende fotografische Umsetzung. Jens Cordes und Reinhold Littauer vom Institut für Anatomie und Zellbiologie der Phillips-Universität Marburg unterstützten uns dankenswerter Weise bei den anatomischen Fotoaufnahmen. Herrn Dr. med. Bernard Kolster als Verlagsleiter von KVM und Frau Botsch vom Springer Medizin Verlag möchten wir danken, dass es trotz einer gewissen "Nachspielzeit" möglich war, dieses Werk zu realisieren.
Bochum/Marburg, im Oktober 2008
Marjan Laekeman Roland Kreutzer
Anatomie in vivo: plastisch begreifbar erklärt und bebildert
Der große Bildatlas der Palpation ist ein Arbeitsbuch und Nachschlagewerk für Physiotherapeuten, Ärzte, Osteopathen Masseure ... - alle Professionen, die das Bewegungssystem mit ihren Händen untersuchen und behandeln. Es geht um Ihr tägliches »Handwerk«, das schnelle gezielte Ertasten, Auffinden und Beurteilen anatomischer Strukturen. Alle Körperregionen (Kopf, Rumpfund Extremitäten) werden berücksichtigt, alle therapeutisch relevanten Strukturen werden so knapp wie möglich und ausführlich wie nötig dargestellt.
Plastisch in 1100 Farbillustrationen
- Jede beschriebene anatomische Struktur in einer einzigartigen »foto-grafischen« Darstellung ihrer topografischen Lage
- Jede Technik »in vivo« mit genauem Palpationsort fotografiert
Praxiswissen - knapp gefasst
und Bänder, Knochen und Gelenke, Nerven und Gefäße)
- Jede Struktur mit einheitlich gegliedertem Kurztext erläutert (Anatomie, Besonderheiten/Varianten, Beschreibung
der Palpation, Palpationsqualität, Differenzierung zu benachbarten Strukturen)
Das ideale Praxishandbuch
- Zum Lernen, Üben,Trainieren und Verfeinem Ihrer
Handfertigkeiten« auf dem Gebiet der Palpationsanatomie
ISBN 978-3-540-28529-8
Sachverzeichnis
I.Rippe 293
Sehnenfach 217 11.
uund 12.
RRippe 270
- Sehnenfach 218
- Sehnenfach 219
- Sehnenfach 220 f.
- Sehnenfach 220 f.
- Sehnenfach 222 f.
Rippe 7
AA. axillaris 141
A. brachialis 122, 162
A. carotis communis 10, 38 f.
A.dorsalis pedis 459
A. facialis 71
A. femoralis 310, 336
A. glutea superior 357
A. occipitalis 91 f.
A. poplitea 410
A. radialis 9, 211
A. subclavia 72 f., 120
A. temporalis superficialis 70
A. tibialis anterior 395, 459
A. tibialis posterior 458
A. ulnaris 212
Aa. digitales palmares communes 212
Achillessehne 3 f., 469
Achillessehnenruptur 469
Achillodynie 469, 472
Acromion 12, 74, 98, 118 f., 128
Adamsapfel 62 f.
Akromioklavikulargelenk (ACG) 12
- , Luxation des 118
Anguli costae 294
Anguli inferior 139 f.
Anguli superior 139 f.
Angulus Ludovici 246, 260 f.
Angulus mandibulae 12
Angulus sterni (Angulus Ludovici) 246, 260 f.
Aorta abdominalis 269
Aponeurosis bicipitalis 150 f.
Aponeurosis palmaris 189
Aponeurosis plantaris 468
Apprehensiontest 112
Arcus zygomaticus 12
Arcus zygomaticus 50 f.
Art. acromioclavicularis (ACG) 98, 118 f.
Art. atlantoaxialis 84 f.
Art. atlantooccipitalis (Co/C1) 84 f.
Art. calcaneocuboidea (Chopartsche Gelenklinie lateral) 448 f.
Art. carpometacarpalis pollicis 202 f., 224 f., 237
Art. costotransversaria 286
Art. coxae 325
Art. cuneocuboidea 448 f.
Art. cuneonavicularis 446
Art. glenohumeralis 116 f., 119
Art. humeroradialis 176 f.
Art. humeroulnaris 158 f.
Art. mediocarpea 234 f.
Art. metacarpophalangea 186, 236
Art. radiocarpea 228 f.
Art. radioulnare distale 228 f.
Art. sacrococcygealis 301
Art. sacroiliaca (ISG) 302 f.
Art. sternoclavicularis (SCG) 98, 119 f.
Art. subtalaris 440
Art. talocalcaneonaviculars (USG) 440
Art. talocrural (OSG) 438 f.
Art. talonavicular (Chopartsche Gelenklinie) 444
Art. temporomandibularis 58 f.
Art. zygapophysialis 287
Arthritis 59, 174, 203, 225, 236 ff., 431
Arthrose 228, 236 f., 431
Artt. interphalangeae distales (DIP) 186, 238, 454 f.
Artt. interphalangeae proximales (PIP) 186, 238, 454 f.
Artt. metatarsophalangeae 414, 454 f.
Artt. sternocostales 262 f.
Artt. tarsometatarsales (Lisfrancsche Gelenklinie) 448 f., 452 f.
Artt. zygapophysiales (intervertébrales) 8, 84 f.
Autochthone Rückenmuskulatur 78 ff.
Avaskuläre Nekrose 235
Axillarisparese 141
BBaker-Zysten 158, 403, 405
Biceps pulley-Läsionen 107, 115
Bizepssehne 148
- , Läsion der 115
Bizepssehnenruptur 107, 151
Bruxismus 16
Bursa anserina 370
Bursa bicipitoradialis 150 f.
Bursa iliopectinea 312 f.
Bursa infrapatellaris 380 f.
Bursa m. poplitea 401
Bursa m. semimembranosi 398 f.
Bursa olecrani 178 f.
Bursa praepatellaris 386
Bursa subachillae (Bursa tendinis calcanea) 469
Bursa subacromialis 133, 116 f.
Bursa subcoracoidea 102 f.
Bursa subcutanea calcanea 469
Bursa subdeltoidea 116 f.
Bursa subtendinea m. bicipitis femoris inferior400
Bursa subtendinea m. gastrocnemii lateralis402 f.
Bursa subtendinea m. gastrocnemii medialis402 f.
Bursa subtendinea m. subscapularis 130 f.
Bursa subtendinea m. tibialis anterioris 416 f.
Bursa suprapatellar 367
Bursa tendinis calcanea 469
Bursitis trochanterica m. glutei maximi 340 f., 355
Bursitis 117, 469
CCalcaneus 442 f.
Capita ossum metatarsi 474
Capita phalangium 208
Capitulum humeri 178 f.
Capsula art. carpometacarpalis 202 f., 224 f.
Capsula art. costotransversaria 286
Capsula art. coxae 322
Capsula art. cubiti 174 f.
Capsula art. genu 376 f., 405
Capsula art. glenohumeralis 112
Capsula art. mediocarpalis 202 f., 224 f.
Capsula art. metacarpophalangeae (MCP) 202 f., 224 f.
Capsula art. radiocarpalis 202 f., 224 f.
Capsula art. subtalaris 430 f., 470
Capsula art. talocalcaneonaviculars 430 f., 470
Capsula art. talocruralis 430 f., 470
Capsula art. temporomandibularis 48 f.
Capsulae artt. zygapophysiales (intervertébrales) 84 f., 287
Capsulae artt. der Fuß- und Zehengelenke 430 f.
Capsulae artt. der Hand- und Fingergelenke 202 f.
Capsulae artt. der HWS 84 f.
Capsulae artt. interphalangeae (PIP/DIP) 202 f., 224 f., 430
Capsulae artt. metatarsi 430 f.
Capsulae artt. metatarsophalangeae 430 f.
Capsulae artt. sternocostales 259
Capsulae artt. tarsi 430 f.
Caput femoris 325, 338, 354 f.
Caput fibulae 362, 390 f., 396, 407
Caput ossis metacarpi II bis V 208
Caput radii 164, 176 f.
Caput tali 444
Caput ulnae 230
Caput ulnae-Syndrom 223, 230
Cartilago cricoidea 62 f.
Cartilago thyroidea 62 f.
Centrum collum-Diaphysenwinkel 325
Chopartsche Gelenklinie 444, 448
Clavicula 12, 98, 121, 246
Coin-Test 288
Collum radii 176 f.
Collum tali 441
Condylus lateralis femoris 383
Condylus lateralis tibiae 362, 388 f.
Condylus medialis femoris 383, 388 f.
Condylus medialis tibiae 362
Cornua sacralia 300
Corpus liberum 177
Corpus sterni 260 f.
Corpus vertebrae der LWS 265
Costae fluctuantes (11.
und 12.) 264
Costae spuriae (8.
bis 10.) 264
Costae verae (1.
bis 7.) 262 f.
Coxa saltans (snapping hip) 314, 340 f., 386
Coxa valga 325
Coxa vara 325
Crass position 133
Crista iliaca 246, 270, 310, 326 f., 338, 350
Crista supracondylaris lateralis 180
Crista supracondylaris medialis 158 f.
DDigitum 208
Discus articularis 59, 228 f.
Discus interpubicus 328 f.
Distale Handwurzelreihe 234 f.
Duchenne-Zeichen 343
Dupuytrensche Kontraktur 189, 238
- Dysfunktion, myofasciale 59
EElevations-Syndrom 68
Entrapment 268
Entrapment-Neuropathien 209
Epicondylitis lateralis humeri 171, 180, 218
Epicondylitis medialis humeri 155, 158 f.
Epicondylus lateralis femoris 362, 382, 396
- Epicondylus lateralis humeri 2, 6 f., 148, 164, 171, 180
Epicondylus medialis femoris 362, 382, 396
Epicondylus medialis humeri 148, 164
Epikondylitis 170, 218
Erbscher Punkt 39
FFacies lateralis fibulae 390 f.
Facies medialis tibiae 362, 392
Fallhand 127, 182
Fazialisparese 22, 67
Fettkörper v.
Hoffa 380 f.
Finkelstein-Zeichen 217
Flaschenzeichen 125, 160
Foramen infraorbitale 12, 60 f., 65
Foramen infrapiriforme 353
Foramen mentale 60 f., 65
Foramen supraorbitale 60 f., 65
Foramen suprapiriforme 353
Foramen trigonum arteria vertebralis 82
Fossa olecrani 178 f.
Fossa politea 396
Fossa supraspinata 128
Frohsesche Arkade 173
Froment-Zeichen 161
GGelenkspalt 8 -medialer 384 f. -lateraler 384 f.
Genu valgum 370
Globus-Phänomen 44
- Guyon-Tunnelsyndrom 206
HHallux rigidus 451
Hallux valgus 424, 427, 451
Halsrippen-Syndrom 68
Hämarthros 179 f.
Hammerzehen 455
Hamulus ossis hamati 186, 206
Heberden-Arthrose 239
Hernien 249
Heterotope Ossifikationen 152
Hiatus sacralis 300
Hiatus tendineus adductorius 320, 369
Hoffmann-Tinel-Zeichen 209
Huetersches Dreieck 159, 179
Hüftdysplasie 319
Hüftschnappen, inneres 313
Humerusfraktur 141, 152, 181
Hyale Muskulatur 94
Hydrops 179 f.
Hyperabduktions-Syndrom 103
- Hypothenarmuskulatur 198 f.
Illiosakralgelenk(ISG) 302 f.
Impingement-Syndrom 113, 116, 132, 427
Incisura ischiadica major 352
Incisura ischiadica minor 352
Incisura jugularis 12, 246, 260 f.
Incisura mandibulae 56 f.
Incisura scapulae-Syndrom 142
- Infrahyale Muskulatur 46 f.
Inion 87
Interkostalneuralgie 256, 304
Intersectiones tendineae 248, 252
Intervertebralgelenke 8
JJeanne-Zeichen 126
Jump sign 261
Jumpers knee 380
KKarpaltunnelsyndrom 154, 160, 205
Kiefermuskulatur 93
Kissing spine 297
Klaviertastenphänomen 118
Klippel-Feil-Syndrom 85
knöcherner Strecksehnenabriss 239
Kokzygodynie 301
Kompartmentsyndrom 395, 409, 417 f., 421, 426, 439
Kostoklavikulär-Syndrom 68
Kostotransversalgelenke 8
Koxarthrose 318 f., 341
Krallenhand 126, 161, 210
Krallenzehen 455
Krepitationen 113, 119 f.
Kurze Nackenmuskulatur 82 f., 95
LLacertus fibrosus 150 f.
Larynx 12
Lig. acromioclaviculare 118 f.
Lig. anulare radii 176 f.
Lig. calcaneofibulare 434 f.
Lig. calcaneonavicular plantare (Pfannenband) 436
Lig. capitis fibulae anterius 378
Lig. carpi arcuatum 226 f.
Lig. carpi transversum 204 f.
Lig. collatérale carpi radiale 226 f.
Lig. collatérale carpi ulnare 226 f.
Lig. collatérale fibulare (laterale) 378
Lig. collatérale radiale 174 f.
Lig. collatérale tibiale (mediale) 379
Lig. collatérale ulnare 157
Lig. coracoacromiale 103, 113
Lig. coracoclaviculare 103, 113
Lig. costoclaviculare anterius 258
Lig. costotransversarium laterale 286
Lig. cubonaviculare dorsale 471
Lig. cubonaviculare plantare 471
Lig. cuneonaviculare dorsale 471
Lig. cuneonaviculare plantare 471
Lig. deltoideum 432 f.
Lig. iliofemoral 324
Lig. iliolumbale inferius 289
Lig. iliolumbalesuperius 289
Lig. inguinale 246, 323
Lig. intercarpale dorsale 226 f.
Lig. interclavicular 120
Lig. laterale 48 f.
Lig. nuchae 74
Lig. patellae 5, 86, 362, 380
Lig. popliteum arcuatum 406
Lig. popliteum obliquum 406
Lig. pubicum arcuatum pubis 328 f.
Lig. pubicum superius 328 f.
Lig. pubofemorale 324
Lig. radiocarpale dorsale 226 f.
Lig. radiocarpale palmare 204 f.
Lig. radioulnare dorsale 226 f.
Lig. sacroiliacum posterius 290
Lig. sacrospinale 292
Lig. sacrotuberale 291
Lig. sternoclaviculare anterius 120
Lig. sternoclaviculare interclaviculare 120
Lig. stylomandibulare 48 f.
Lig. supraspinale 288
Lig. talofibular anterius 434 f.
Lig. talofibular posterius 434 f.
Lig. tibiofibulare anterius 437
Lig. tibiofibulare posterius 437
Lig. transversum scapulae superius 142
Lig. ulnocarpale palmare 204 f.
Ligamente im dorsalen Handgelenksbereich 226 f.
Ligg. carpometacarpalia 204 f.
Ligg. carpometacarpalia dorsalia 226 f.
Ligg. costoxiphoideae 260 f.
Ligg. glenohumeralia 112
Ligg. intercarpalia 86, 204 f.
Ligg. interspinalia 5, 288
Ligg. metacarpalia 204 f.
Ligg. metacarpalia dorsalia 226 f.
Ligg. sacrococcygea 301
Ligg. sacroiliacae interossea 290
Ligg. sternocostalia radiata 259
Linea nuchalis inferior 87
Linea nuchalis superior 74, 87
Lisfrancsche Gelenklinie 452 f.
Loge de Guyon 206
MM. abductor digiti minimi manus 198 f.
M. abductor digiti minimi pedis 460, 466 f.
M. abductor hallucis 428, 460
M. abductor pollicis brevis 196 f., 320 f.
M. abductor pollicis longus 217
M. adductor brevis 320 f.
M. adductor hallucis 462 f.
M. adductor longus 319
M. adductor magnus 320 f., 345, 369
M. adductor pollicis 194f.
M. anconeus 166 f.
M. articularis genus 316, 363, 366 f.
M. biceps brachii 2, 98, 101, 106 f., 124, 150 f.
- Caput breve 106 f.
- , Caput longum 106 f.
M. biceps femoris 348 f., 396, 400
M. brachialis 124, 148, 152 f.
M. brachioradialis 148, 168 f., 216
M. buccinator 28 f.
M. coracobrachialis 103
- , Reizung des 108
M. coracobrachialis 108 f., 124
M. corrugator supercilii 22 f.
M. cremaster 252
M. deltoideus 98, 110 f., 128
- , Pars acromialis 110 f .
- , Pars clavicularis 110 f.
- , Pars spinalis 110 f.
M. depressor anguli oris 32 f.
M. depressor labii inferioris 34 f.
M. diaphragma 3, 257
M. digastricus 38
M. epicranius 20 f.
M. erector spinae, lateraler Trakt 280 f.
M. erector spinae, medialer Trakt 278 f.
M. extensor carpi radialis brevis 170 f., 218
M. extensor carpi radialis longus 3, 170 f., 218
M. extensor carpi ulnaris 168 f., 222 f.
M. extensor digiti minimi 172 f., 220 f.
M. extensor digitorum 172 f., 214, 220 f.
M. extensor digitorum brevis 420 f.
M. extensor digitorum longus 373, 414, 420 f.
M. extensor hallucis brevis 424 f.
M. extensor hallucis longus 424 f., 427
M. extensor indicis 220 f.
M. extensor pollicis brevis 217
M. extensor pollicis longus 214, 219
M. flexor carpi radialis 154 f., 186, 188
M. flexor carpi ulnaris 154 f., 186, 192
M. flexor digiti minimi brevis manus 198 f.
M. flexor digiti minimi brevis pedis 466 f.
M. flexor digitorum brevis 465
M. flexor digitorum longus 426
M. flexor digitorum profundus 191
M. flexor digitorum superficialis 154 f., 190
M. flexor hallucis brevis 462 f.
M. flexor hallucis longus 427
M. flexor pollicis brevis 194 f.
M. flexor pollicis longus 193
M. gastrocnemius 396, 402 f.
M. gemellus inferior 346 f.
M. gemellus superior 346 f.
M. geniohyoideus 44 f.
M. gluteus maximus 338, 340 f.
M. gluteus médius 342 f.
M. gluteus minimus 342 f.
M. gracilis 320 f.
M. iliacus 312 f.
M. iliocostal cervicis 78 f.
M. iliocostalis lumborum 282
M. iliocostalis thoracis 280 f.
M. iliopsoas 312 f.
M. infraspinatus 134 f.
M. latissimus dorsi 101, 136 f.
M. levator anguli oris 32 f.
M. levator labii superioris 30 f.
M. levator labii superioris alaeque nasi 26 f.
M. levator scapulae 76 f.
M. longissimus capitis 78 f.
M. longissimus cervicis 78 f.
M. longissimus thoracis 280 f.
M. longus capitis 42 f.
M. longus colli 42 f.
M. masseter 16 f., 50
M. mentalis 34 f.
M. multifidus cervicis 80 f.
M. mylohyoideus 44 f.
M. nasalis 24 f.
M. obliquus capitis inferior 82 f.
M.obliquus capitis superior 82 f.
M. obliquus externus abdominis 250 f.
M. obliquus internus abdominis 252 f.
M. obturatorius externus 346 f.
M. obturatorius internus 346 f.
M. occipitofrontalis 20 f.
M. omohyoideus 38, 46 f.
M. opponens digiti minimi 198 f., 466 f.
M. opponens pollicis 196 f.
M. orbicularis oculi 22 f.
M. orbicularis oris 28 f.
M. palmaris longus 154 f., 186, 189
M. pectineus 318
M. pectoralis major 98, 100 f.
M. pectoralis minor 102 f.
M. peroneus (fibulares) brevis 374, 414, 422 f., 460
M. peroneus (fibulares) longus 374, 414, 422 f., 460
M. peroneus tertius 373, 420, 423
- Pars abdominalis 100 f. - Pars clavicularis 100 f. - Pars sternocostalis 100 f.
M. piriformis 344
M. plantaris 404
M. popliteus 401
M. procerus 24 f.
M. pronator quadratus 156
M. pronator teres 148, 156
M. psoas major 312 f.
M. pterygoideus lateralis 18 f.
M. pterygoideus medialis 18 f.
M. pyramidalis 248 f.
M. quadratus femoris 346 f.
M. quadratus lumborum 283
M. quadratus plantae 464
M. quadriceps femoris 362, 364 ff.
M. rectus abdominis 246, 248 f., 329
M. rectus capitis anterior 42 f.
M. rectus capitis lateralis 42 f.
M. rectus capitis posterior major 82 f.
M. rectus capitis posterior minor 82 f.
M. rectus femoris 310, 316, 362, 366 f.
M. rhomboideus major 274 f.
M. rhomboideus minor 274 f.
M. risorius 26 f.
M. sartorius 310, 315
M. scalenus accessorius 41
M. scalenus anterior 40 f.
M. scalenus médius 40 f.
M. scalenus posterior 40 f.
M. semimembranosus 348 f., 371, 396, 398 f.
M. semispinalis capitis 80 f.
M. semispinalis cervicis 80 f.
M. semispinalis thoracis 278 f.
M. semitendinosus 348 f., 396, 398 f.
M. serratus anterior 104 f.
M. serratus posterior inferior 276 f.
M. serratus posterior superior 276 f.
M. soleus 404
M. spinalis capitis 80 f.
M. spinalis cervicis 80 f.
M. spinalis thoracis 278 f.
M. splenius capitis 78 f.
M. splenius cervicis 78 f.
M. sternocleidomastoideus 12, 38 f.
M. sternohyoideus 46 f.
M. sternothyroideus 46 f.
M. stylohyoideus 44 f.
M. subclavius 108 f.
M. subscapularis 130 f.
M. supinator 172 f.
M. supraspinatus 4, 111, 132 f.
M. temporalis 14 f., 56
M. temporoparietalis 20 f.
M. tensor fasciae latae 310, 314
M. teres major 101, 134 f.
M. teres minor 134 f.
M. thyrohyoideus 46 f.
M. tibialis anterior 372, 414, 416 f.
M. tibialis posterior 418 f., 460
M. transversus abdominis 254 f.
M. trapezius, Pars descendens 74, 76 f., 270
M. trapezius, Pars ascendens 270, 272 f.
M. trapezius, Pars transversa 270, 272 f.
M. triceps brachii 128, 138, 164, 166 f.
M. triceps coxae 346
M. triceps su rae 403
M. vastus intermedius 366 f.
M. vastus lateralis 362, 364 f.
M. vastus medialis 362, 364 f.
M. vastus medialis obliquus 364 f.
M. zygomaticus major 30 f.
Maisonneuve-Frakturen 394, 456
Malleolus lateralis 414, 438 f., 460
Malleolus medialis 414, 438 f., 460
Mallet-Finger 239
Mandibula 54 f.
Manubrium sterni 246, 260 f.
Margo anterior tibiae 392
Margo lateralis 139 f.
Margo medialis 139 f.
Margo superior 139 f.
Marschfraktur 450
- Maxilla 53
Meniscus lateralis 384 f.
Meniscus medialis 384 f.
Meniskus-Tests 385
Mimische Muskulatur 20 ff., 93
Mm. intercostales externi 256
Mm. interossei dorsales 222 f., 429
Mm. interossei palmares 200 f.
Mm. interossei plantares 429
Mm. levatores costarum 280 f.
Mm. lumbricales 200 f., 429
Mm. multifidi 3, 284
Mm. rota to res breves 278 f.
Mm. rotatores cervicis breves 80 f.
Mm. rotatores cervicis longi 80 f.
Mm. rotatores longi 278 f.
Morbus Baastrup 297
Morbus Dupuytren 468
Morbus Köhler II 452, 474
Morbus Ledderhose 468
Morbus Osgood-Schlatter 389
Morbus Paget 392
Morbus Tietze 259
- Mortonneuralgie 475
NN. accessorius 272
N. axillaris 141
N. cutaneus dorsalis intermedius 456
N. cutaneus dorsalis lateralis 456
N. cutaneus dorsalis medialis 456
N. cutaneus femoris lateralis 334
N. dorsalis scapulae 143
N. facialis 23, 66 f.
N.femoralis 332
N. genitofemoralis 266 f.
N. gluteus inferior 357
N. gluteus superior 357
N. iliohypogastricus 268
N. ilioinguinalis 266 f.
N. ischiadicus 356
N. mandibulars 13, 64 f.
N. maxillaris 13, 64 f.
N. medianus 125, 160, 209
- , Kompression des 196
- , Läsion des 209
N. musculocutaneus 106, 124
- Läsion des 106, 124
N. obturatorius 333
N. occipitalis major 91 f.
N. occipitalis minor 91 f.
N. ophthalmicus 13, 64 f
N. pectoralis lateralis 123
N. pectoralis medialis 123
N. peroneus (fibularis) communis 409
N. peroneus (fibularis) superficialis 394
N. phrenicus 69
N. plantaris lateralis 428, 475
N. plantaris medialis 428, 475
N. pudendus 305
N. radialis 127, 181 f., 240
N. saphenus 335, 393
N.suprascapularis 142
N. suralis 475
N.thoracicus longus 144
N.thoracodorsalis 143
N. tibialis 408, 457
N. trigeminus 64 f.
- , Läsion des 64
- , Test des 60, 65
N. trigeminus 60
N. ulnaris 9, 157 f., 126, 161, 210
- , Kompression des 126, 198
Nekrose, avaskuläre 235
Nervus ilioinguinalis-Syndrom 266
Nn. intercostales 304
- Oberes Sprunggelenk (OSG) 438 f.
- Olecranon 164, 178 f.
- Os capitatum 214, 234 f.,
- Oscoccygeum 301
- Oscuboideum 448 f., 473
- Os cunéiforme intermedium 446
- Os cunéiforme laterale 446
- Os cunéiforme mediale 446
- Os frontale 52
- Oshamatum 206, 234 f.
- Os hyoideum 62 f.
- Os lunatum 7, 232 f.
- Os metacarpi I 237
- Os metatarsi I 451
- Os metatarsi V 450
- Os nasale 52
- Os naviculare 414, 445
- Os pisiforme 6 f., 186, 204 f.
- Os pubis 246
- Os sacrum 299, 338
- Os scaphoideum 232 f.
- Os temporale 12, 50 f.
- Os tibiale externum 445
- Os trapezium 234 f.
- Os trapezoideum 234 f.
- Ostriquetrum 214, 232 f.
- Ossa cuneiformia 446
- Ossa metacarpi ll-V 236,
- Ossa metatarsi ll-IV 452
PParkbankläsion 127, 181
Patella 362, 386
Patella bipartita 386
Patella, tanzende 377
Patellaspitzensyndrom 380, 387
Patellofemorales Syndrom 386
Pelvitrochantäre Muskulatur 346 f.
Peritendinitis 469
Pes anserinus profundus 371
Pes anserinus superficialis 370
Pfannenband 436
Phalanx distalis 208, 238 f., 454 f.
Phalanx media 208, 454 f.
Phalanx proximalis 208, 239, 454 f.
Phalentest 209
Pinzettengriff 3
Plantarfasziitis 468
Platysma 36 f.
Plexus brachialis 68
Plica humeroradialis 177
Plicae synovialis 377
Popeye-Phänomen, Popeye appearance 107, 151
Poplitealzysten (Baker-Zysten) 403
Prävertebrale Muskulatur 43
Proc. condylaris 56 f.
Proc. coracoideus 98, 102 f.
Proc. coronoideus 56 f.
Proc. coronoideus ulnae 152 f.
Proc. lateralis tuberis calcanei 472
Proc. mastoideus 12, 74, 90
Proc. medialis tuberis calcanei 472
Proc. styloideus radii 186, 214, 231
Proc. styloideus ulnae 186, 214, 230
Proc. xiphoideus 246, 260 f.
Procc. costales 298
Procc. mamillares der LWS 298
Procc. spinosi 74, 88, 270, 295, 297
Procc. transversi 74, 89, 296
Prominentia laryngea 62 f.
Protuberantia mentalis 54 f.
Protuberantia occipitalis externa 74, 87
Proximale Handwurzelreihe 232 f.
- Rachitis 262
- Rachitischer Rosenkranz 262
- Rec. suprapatellar 5, 376 f.
- Recessusverklebung 377
- Rektusscheide 248 f.
- Retinaculum flexorum 204 f.
- Retinaculum patellae laterale 375
- Retinaculum patellae mediale 375
- Ringbandganglion 203
- Ringknorpel 62 f.
- Rippen 262 ff.
- , Palpationstechnikder 7
- Rippenbogen 246
- Rizarthrose 237
- Roser-Nélaton-Linie 330
- Rotator cuff-Rupturen 133
- Rotatorenmanschettenruptur 110, 136
- Rückenmuskulatur 3
SScapula 139 f.
Scapula alata 104, 144, 274
Schiefhals (Torticollis) 38
Schildknorpel 62 f.
Schläfenbein 50 f.
Schmerzhafter Bogen (Painful arc) 116 119, 131, 133
Schubladentest 112
Schultereckgelenkssprengung 113
Schultergürtelgelenke 118 ff.
Schulterluxationen 141
Schwurhand 125, 160
Septum intermusculare 320, 369
Shoemakersche Linie 330
Signe de Jeanne 210
Sinus tarsi 441
Skalenuslücke - hintere 40, 73
- vordere 40, 73
Skalenus-Syndrom 40, 68
Snapping hip 314
Spina iliaca anterior inferior (SIAI) 326 f.
Spina iliaca anterior superior (SIAS) 246, 310, 326 f.
Spina scapulae 74, 128, 139 f.
Spinae iliaca posterior inferior (SIPI) 270, 350
Spinae iliaca posterior superior (SIPS) 338, 350
Spinalnerven 68
Spreizfuß 450, 474
Springing-Test 287
Stenosierende Tenosynovitis 190, 193
Sternoklavikulargelenk (SCG) 120
- Luxationen des 120
Sternum 260 f.
Struthers Ligament 125
Subakriomaler Raum 116 f.
Subakromiales Nebengelenk 116 f., 119
Sulcus bicipitalis 122
Sulcus intertubercularis 114 f.
Sulcus nervi spinalis 68
Sulcus nervi ulnaris 158 f.
Sulcus tendinis m. peronei longi 473
Sulcus ulnaris-Syndrom 161
Supinationstrauma 476
Suprahyale Muskulatur 44 ff.
Sustentaculum tali 442 f.
Symphysis pubica 310, 328 f.
Syndesmose 437
Syndrom, patellofemorales 364
TTabatière anatomique 214, 219
Tarsaltunnel-Syndrom 438, 475
Tendinitis calcarea 132
Tendinitis 469
Tendo calcaneus (Achillessehne) 469
Tendovaginitis stenosans de Quervain 217
Tendovaginitis 424
Tennisellenbogen 171, 180, 218
Text Message Injury (TMI) 194, 196, 219
Thenarmuskulatur 194 ff.
Thoracic outlet-Syndrom (TOS) 258, 293
Thrombose 410
Tibiaplateau 388 f.
Torticollis 38
Tractus iliotibialis 327, 338, 368
Trendelenburg-Zeichen 343
Trigeminusneuralgie 64
Triggerfinger-Phänomen 190, 193
Triggerpunkte 277
Trigonum caroticum 38
Trochanter major 6, 310, 330, 338, 354 f.
Trochanter minor 331
Trochlea peronealis 42 f.
Trompetermuskel 29
Tuber calcanei 460, 472
Tuber ischiadicum 338, 351
Tubercula ossis scaphoidei 207
Tubercula ossis trapezii 207
Tuberculum adductorium 382
Tuberculum iliacum 326 f.
Tuberculum majus 98, 114 f.
Tuberculum mentale 54 f.
Tuberculum minus 98, 114 f.
Tuberculum pubicum 310, 328 f.
Tuberculum v.
Gerdy (Tuberculum tractus iliotibialis) 390 f.
Tuberculum von Lister 231
Tuberositas deltoidea 98, 128
Tuberositas ossis metatarsi I 451, 460, 474
Tuberositas ossis metatarsi V 414, 450, 460, 473
Tuberositas ossis navicularis 445
Tuberositas radii 150 f.
Tuberositas tibiae 362
UUlnarisneuropathie 161
Ulnaris-Parese 126, 210
Unteres Sprunggelenk (USG) 440
VV. basilica 162 f.
V. cephalica 162
V. facialis 71
V. femoralis 337
V. glutea superior 357
V. mediana cubiti 162
V. poplitea 410
V. subclavia 72 f.
V. temporalis superficialis 70
V. tibialis posterior 458
Vagina m. recti abdominis (Rektusscheide) 248 f.
Vasa brachiala 162 f.
WWartenberg-Zeichen 161
Weber-Frakturen 438
ZZervikothorakaler Gibbus 295
Zoster ophthalmicus 64
Einleitung
Kopf und Haiswirbelsäule Schulter und Oberarm Ellenbogen und Unterarm Hand und Finger Rumpf und Sakrum Becken und Oberschenkel Knie und Unterschenkel Fuß und Zehen Anhang
Wie ich mit den Händen "sehen" lerne.....Das Buch besticht durch einen übersichtlichen Aufbau und sehr sorgfältige, mit dem Auge fürs Detail zusammengestellten Abbildungen und Fotos. Ein besonderer Blickfang sind die anatomischen Abbildungen und Grafiken, die in die Fotos hineingezeichnet wurden. Sie erleichtern das Auffinden der gesuchten Struktur. Der Leser bekommt einen Eindruck der dreidimensionalen palpablen Gebilde und kann sich mit dieser Hilfe besser zurechtfinden...
Das Werk ist nicht nur als "Atlas", sonder auch als Lehrbuch zu verwenden. Diese Kombination macht dem Leser das Erarbeiten der Thematik zur wahren Freude.... Klinische Hinweise in den Kapiteln geben wichtige Informationen zu ...Pathologien, Anomalien oder Varianten sowie zur besseren Palpation allgemein und auch zu Operationsverfahren mit Therapierelevanz....
Fazit: Ein Fachbuch mit so viel Liebe zum Detail und einem so gut strukturierten Aufbau empfehle ich gerne uneingeschränkt allen Physiotherapeuten, denen daran liegt, ihre Fähigkeiten und Kenntnisse auf diesem Gebiet zu optimieren. Egal, ob sie sich in der Ausbildung befinden und sich an die ersten Palpationen herantasten oder ob sie versierte Therapeuten mit langjähriger Berufserfahrung sind und spezielle Hilfe für bestimmte Problemstellungen ... suchen, dieses Buch ist eine Bereicherung für die tägliche Arbeit am Patienten und hilft, Licht ins Dunkel der Palpation zu bringen. (physiopraxis 05/2009)
Das Buch befasst sich mit einer der wichtigsten Grundlagen der therapeutischen Arbeit, der Palpation und Differenzierung anatomischer Strukturen des Bewegungsapparates. Zu Beginn erklären die Autoren, beide Physiotherapeuten mit langjähriger Erfahrung in der praktischen, aber auch dozierenden und wissenschaftlichen Arbeit, Palpationstechniken der anatomischen Strukturen. ... Insgesamt 1100 ansprechende Illustrationen ... unterstüzen die jeweilige schriftliche Beschreibung und Differenzierung, Hinweise zu Pathologien, zusätzliche Hinweise und Praxistipps in separaten Kästchen ergänzen ... die Palpationsdarstellungen. Fazit:Dieses umfassende und ansprechende Werk kann für Physiotherapeuten, egal ob Berufsanfänger oder "alter Hase", als Begleiter und Nachschlagewerk auf dem Berufs- und Weiterbildungsweg gesehen werden. Besitzer dieses Buchs werden immer wieder Freude haben, darin zu blättern. (pt_Zeitschrift für Physiotherapeuten_62 (2010] 2)
... Fazit: Ein hervorragendes Handbuch zum Lernen, Üben und Verfeinern von Palpationstechniken für Ärzte und Therapeuten. (Chirurgen Magazin 03/2009)
Aus den Rezensionen:
"Ein sehr empfehlenswertes Buch zum Erlernen der gezielten Palpation, nebenbei macht es auch sehr viel Spaß ... Jede Struktur wiederum wird durch einen Text erlautert und durch Farbfotos Veranschaulicht ... " (in: medknowledge.de, February/2013)