Namenregister Namenregister A Adenauer, Konrad 104, 180, 181 Antonius, Marcus 46, 51 Aristophanes 15 Aristoteles 14, 16, 25-27, 29, 31-36, 39, 40, 50, 59, 60, 93, 125, 127, 131, 144, 145, 160 Arnauld, Antoine 91 Augstein, Rudolf 32 Augustinus, Aurelius 69-72, 74-76, 78, 81, 88 Augustus (röm. Kaiser) 61 B Bacon, Francis 91, 144 Barthes, Rolande 31, 34 Bateson, Gregory 127 Beethoven, Ludwig van 152 Bloch, Ernst 21 Blumenberg, Hans 111, 113 Boëthius, Anicius Manlius Severinus 155 Botticelli, Sandro 83 Brandstätter, Christian 58 Bruce, Lenny 164 Burckhardt, Jakob 84 Bürger, Gottfried August 130 Bush, George W. 119 Bußmann, Hadumod 124 C Carpaccio, Vittore 77 Cäsar, Julius 47, 125 Castiglione, Baldesar 84, 85 Cato, Marcus d.Ä. 60, 61 Catulus, Quintus Lutatius 46 Chruschtschow, Nikita 2, 18 Cicero, Marcus Tulius 12, 19, 36, 37, 39, 40, 43-56, 59, 60, 62-65, 74, 77-79, 93, 109, 130, 131, 158, 159, 165 Claus, Ute 154 Colet, John 86 Cotta, Gaius Aurelius 46 Crassus, Licinius 46 Cromwell, Oliver 100 Curtius, Ernst Robert 165 D David, Jacques Louis 17 Derrida, Jacques 113, 114 Descartes, Rene 90, 106 Dix, Otto 100 Domitian (röm. Kaiser) 57 Ducos du Hauron, Louis 143 Dutschke, Rudi 101 E Eco, Umberto 160 Engels, Friedrich 100 Erasmus von Rotterdam 85, 86, 89 Erckenbrecht, Ulrich 109 F Fabricius, Johann Andreas 92, 96 Freud, Sigmund 49, 50 Friederici, Angela D. 15 Friedrich I., Barbarossa 123 Friedrich III. von Sachsen 87 Friedrich, Caspar David 112 Fuhrmann, Manfred 40, 46 G Gadamer, Hans-Georg 105, 113, 116 Garin, Eugenio 84 Goebbels, Joseph 158, 178, 179 Göring, Hermann 28 Goethe, Johann Wolfgang v. 122, 127, 132 Gomperz, Heinrich 16 Gorgias von Leontinoi 13, 15, 20, 21, 22, 36, 48, 92 Göttert, Karl Heinz 7, 14, 36, 43, 47, 49, 55, 60, 91, 98, 112, 121, 124, 140, 144, 152 Gottsched, Johann Christoph 88, 89, 92, 93-99 H Habermas, Jürgen 105, 110 Hadrian, röm. Kaiser 11 Hals, Frans 90 Hegel, Georg Wilhelm Friedrich 14, 24 Heidegger, Martin 32 Heine, Heinrich 169 Hemingway, Ernest 167 Heß, Rudolf 28 Heuss, Alfred 11 Hieronymus 79, 80, 81 Hippias 15 Hitler, Adolf 102, 103, 158, 175, 176 Hochhuth, Rolf 184, 185 Holbein, Hans 86 Homer 131 Humboldt, Wilhelm von 15, 84 I Ingler, Yvonne 134, 140 Isokrates 19, 20, 36, 39, 92, 109 J James, Leslie 100 Jens, Walter 74, 115 Johnson, Uwe 155 Juvenalis, Decimus Junius 57, 58 K Kaltenbrunner, Ernst 28 Kant, Immanuel 26, 92, 93 Karsh, Yousuf 169 Keitel, Wilhelm 30 Kennedy, John F. 23, 182, 183 Kershaw, Ian 102, 158 Klopstock, Friedrich Gottlieb 93 Knape, Joachim 38, 44, 49, 63, 66, 108 Köhler, Wolfgang 142 Kolumbus, Christoph 157 Korax 11, 12 Kraus, Karl 135 Krösus (König von Lydien) 137 Kutschera, Rolf 154 Kyros II. 137 L Lampsakos, Anaximenes von 25 Lamy, Bernard 95 Lasswell, Harald 107 Lenin, Wladimir Iljitsch 100 Levinson, Stephen 159 Levi-Strauss, Claude 111 Lindner, Johann Gotthelf 121 Lips, Johann Heinrich 43 Litfaß, Ernst 149, 150 Livius 58 Loebbert, Michael 90 Lucas Cranach d.Ä. 87 Lucas, Manfred 117 Lukian von Samosata 157 Luther, Martin 86-88 Luxemburg Rosa 118 Lynch, Charles 150 M Maccari, Cesare 159 Mainberger, Gonsalv K. 55, 111 Man, Paul de 114 Mann, Heinrich 100 Mansfeld, Johann Georg 13 Mark Aurel 37 Marx, Karl 100 McKinley, William 103 Melanchthon, Philipp 89 Miller, Henry 163, 164 Milton, John 93 Montaigne, Michel de 88, 89 Morus, Thomas 86 Mussolini, Benito 55 N Nietzsche, Friedrich 19, 97, 100, 118 O Opitz, Martin 108 Orwell, George 100 P Panaitios 37 Parmenides 16 Paulus (Apostel) 73 Perelman, Chaïm 105-109 Platon 14-18, 20-26, 36, 48, 95, 109 Plinius d. J. 57, 92 Prodikos von Keos 15 Protagoras 13, 15, 16, 43 Q Quintilian, Marcus Fabius 57, 59-69, 88, 93, 124, 130, 131, 144, 146, 157 R Raffael 16, 22 Ramus, Petrus 107 Rauch, Irmengard 159 Ribbentrop, Joachim von 28 Richards, Ivor Armstrong 112 Rohr, Julius Bernhard von 85 Roussseau, Jean Jacques 151 Rufus, Publius Sulpicius 46 S Salust 74 Sapir, Edward 142, 168 Saussure, Ferdinand de 112 Scaevola, Quintus Mucius 46 Schiller, Friedrich 122, 125, 129, 130, 132, 136, 140, 156, 158 Schlesinger, J.J. 14 Schmeller, Johann Joseph 127 Schmidt, Harald 119 Schneider, Wolf 135 Seneca 37, 39, 48 Shakespeare, William 38, 93, 139, 143, 170-172 Simonides 64 Sokrates 13, 15-17, 19, 20, 22, 24, 31, 39, 139, 158, 160 Stalin, Josef 176, 177 Stephan, General Heinrich von 135 Strabo, Gaius Iulius Caesar 46 Strauß, Franz Josef 145, 183, 184 Suttner, Bertha von 174, 175 T Tacitus 57, 68, 157 Teisias 12, 13 Tertullianus, Quintus Septimius Florens 58 Theodosius I. (röm. Kaiser) 73 Trajan (röm. Kaiser) 54 Trömel-Plötz, Selma 117 U Ueding, Gert 11, 14, 21, 22, 45, 53, 57, 75, 82, 84, 100 V Valentin, Karl 179 Valla, Lorenzius 83, 84, 86 Vergil 74 Vespasian, (röm. Kaiser) 57 Vico, Giambattista 84 Vouet, Simon 121 W Walther von der Vogelweide 143 Watzlawick, Paul 126, 127 Whorf, Benjamin Lee 168 Wieland, Christoph Martin 43 Wilde, Oscar 64, 129, 173, 174 Wilpert, Gero von 130, 141, 144, 146, 150 X Xenophanes 13 Z Zenon d.J. 37 Sachregister Sachregister A Affekte 29, 30, 31, 50, 51, 78, 96 AIDA-Formel 116 Allegorie 121 Anaklasis 122 Anapher 122 Antistasis 122 Antithese 122, 123 Antonomasie 123 Aposiopese 124 Apostrophe 124 Aptum 124 Argumentationstheorie 105-107 Artes liberales 70 Asianismus 51, 125 Asyndeton 125 Attizismus 51, 125 Aufklärung 90, 91 Ausbildung des Redners (Institutio oratoria) 56 B Barbarismus 126 Belehrung (docere) 78 Beratungsrede s. Genus deliberativum Beweggründe 94 Briefkunst 92, 97 C Chiasmus 126 Compositio 64 D Deduktion 127 Definitionsfrage s. Status finitionis Dekonstruktion 113 Descriptio 128 Dialektik 24, 25, 26 Diaphora 126 Dispositio 34, 40, 50 Double bind 126, 127 E Eleaten 13 Ellipse 129, 130 Elocutio 34, 42, 50 Emphase 129 Enthymem 32, 33, 62, 129 Epanelepse 130 Epicheirem 130 Epipher 130 Epitheton 130-132 Ergötzung (delectare, conciliare) 78 Erregung der Leidenschaften (movere) 78 Ethik 25, 28, 79 Ethos 29, 32 Euphemismus 132-134 Evidenz 134 F Festrede 27 Fremdwörter 134-136 G Gemeinplätze 33, 34 Gemination 136 Genus deliberativum 12, 27 Genus demonstrativum 13, 27 Genus iudiciale 12, 27, 28 Genus praedicandi 74 Gerichtsrede s. Genus iudiciale Gestik 66, 99, 116 Grabrede s. Laudatio funebris Grammatik 61, 62, 64 Grammatische Wohlgeformtheit 63, 132 H Hendiadyoin 136 Hermeneutik 32 Hofmann 84 Homoioteleuton 136 Homoioptoton 136 Hopliten 10, 11 Humanismus 82, 83-86 Hybris 137 Hyperbaton 137 Hyperbel 137, 138 I Indizien 33 Induktion 138 Inhaltsorte 64 Inventio 31, 34, 40, 44, 50 Ironie 138-140 J Jesuiten 89 K Katachrese 140, 141 Klangmalerei 141, 142 Kommunikationsmodell 107, 108 Konzession 142, 143 Körpersprache 66, 116 L Laudatio funebris 38 Litotes 143 Lizenz 143, 144 Lobrede s. Genus demonstrativum Lobrede s. Genus demonstrativum 55 Lüge 67 M Manager-Training 116 Männersprache - Frauensprache 116, 117 Medienpräsenz 103 Mehrdeutigkeit 108, 109 Meiosis 144 Memoria 34, 35, 42, 44, 45, 50, 144, 145 Metapher 35, 112-115, 145-148 Metaplasmus 148 Metonymie 148-150 Mimik 66, 99, 116 Mittelalter 82 Mythos 111 N Neologismus 150 New Rhetoric 105 Nicocles-Rede 19 O Onomatopöie s. Klangmalerei Ontologie 16 Oxymoron 150, 151 P Pädagogik 23, 46, 47, 59 Paradoxon 151 Parallelismus 151, 152 Paraphrase 152, 153 Paronomasie 153 Pars pro toto 154 Pathos 29, 32, 34 Personifikation 155 Persuasion 28, 35 Pleonasmus 155, 156 Poetik 92 Politik 46, 47 Politische Rede s. Genus deliberativum Polyptoton 156 Polysyndeton 156 Präsens historicum 156, 157 Predigt s. Genus praedicandi Preisrede s. Genus demonstrativum Pronuntiatio 157, 158 Pronuntiatio 42, 50 Psychologie 30, 31, 32, 74, 94, 99, 135 R Rechtsfrage s. Status qualitatis Rededuell 103 Redegattungen 26-27 Redeschmuck 77, 113 Renaissance 82, 83, 84 Rhetorik-Ratgeber 85, 100, 116, 117 Rhetorische Frage 158 S Schreibart 98, 99 Schriftsinn, allegorischer 75, 76 Schweigen 159 Semiotik 109, 160 Soloezismus 160 Sophisten 13-15, 17, 19, 20, 22, 24, 25, 27 Speaker's Corner 100 Spracherwerb 59 Sprachkorrektheit 61, 62 Status conieturae 42 Status finitionis 42, 43 Status qualitatis 43 Status translationis 43 Statuslehre 42, 43 Stilistik 97, 98 Stimmliche Mittel 52, 66 Stoa 37 Syllogismus 160 Syllogismus 31, 62 Symbol 161 Synekdoche 161, 162 Synonyme 162, 163 T Tabuwörter 163, 164 Tautologie 164 Techne rhetorike, Kunst des Redens 25 Textrhetorik 74, 81 Topos 165, 166 Topos 31, 32 Trikolon 166 Tropen 63, 64, 166, 167 Tübinger Schule 115, 116 Tyrannis 10, 11 U Understatement 167 Uomo universale 53, 84 V Verfahrensfrage s. Status translationis Verkaufsgespräch 116, 118 Vermutungsfrage s. Status conieturae Vir bonus 56, 84 Vulgata 79 W Wahrscheinlichkeit 17, 33, 95, 109-111 Wahrscheinlichkeitsschluss Werbe- und Propagandasprache 102, 105, 118 Witz 49, 50 Wohlredenheit 94 Wortfiguren 168 Z Zeichen 109, 112, 168 Zeugma 169
|